Tờ trình của Chính phủ về Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả nêu rõ: các nội dung về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả chỉ mới được quy định tại Nghị định số 102/2003/NĐ-CP ngày 03 tháng 9 năm 2003 của Chính phủ về Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả và một số văn bản hướng dẫn thực hiện Nghị định. Sau sáu năm thi hành Nghị định, việc sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả đã đạt được một số kết quả bước đầu nhưng đã bộc lộ không ít bất cập, đó là hiệu lực pháp lý của văn bản chưa cao; các biện pháp đề ra chủ yếu mang tính khuyến khích, chưa có chế tài đủ mạnh; các thể chế tài chính chưa được hình thành để khuyến khích, thúc đẩy các hoạt động sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả…
| Dự thảo Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả gồm 7 Chương với 46 Điều. |
Liên quan đến lĩnh vực năng lượng có thể phân định rõ hai nội dung cơ bản là sản xuất và sử dụng năng lượng. Các hoạt động sản xuất năng lượng đã được điều chỉnh bởi các luật như Luật Khoáng sản, Luật Điện lực, Luật Dầu khí và Luật Năng lượng nguyên tử, do đó Dự án Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả chỉ tập trung quy định về trách nhiệm sử dụng năng lượng một cách tiết kiệm và hiệu quả của tổ chức, cá nhân sử dụng năng lượng. Dự thảo Luật quy định nguyên tắc để điều chỉnh các đối tượng sử dụng năng lượng, phối hợp đồng bộ giữa biện pháp tuyên truyền, khuyến khích và quản lý bắt buộc, đặc biệt đối với các đối tượng sử dụng nhiều năng lượng (trong Dự thảo Luật quy định là các cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm). Theo đó, các cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm phải có trách nhiệm và nghĩa vụ thực hiện các biện pháp quản lý và công nghệ được quy định trong Luật, khuyến khích các đối tượng khác trong toàn xã hội thực hiện các biện pháp tiết kiệm năng lượng...
Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội tán thành với Tờ trình của Chính phủ về sự cần thiết phải ban hành Luật và đánh giá sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả là một biện pháp hàng đầu bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Đây cũng là một trong những biện pháp quan trọng để bảo vệ môi trường và ứng phó với tình trạng biến đổi khí hậu đang diễn ra và ảnh hưởng nghiêm trọng, lâu dài tới sự phát triển bền vững của Việt Nam.
Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đề nghị để Luật có tính khả thi cao, cần bổ sung, cụ thể hóa hơn nữa những quy định liên quan đến quyền và trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, trách nhiệm và nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân; quy trình và thủ tục thực hiện các quyền, nghĩa vụ đó. Ban soạn thảo cần tham chiếu văn bản pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa, tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật, điện lực, giao thông, xây dựng và các văn bản pháp luật khác có liên quan để nâng cao tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật; từ đó nâng cao tính khả thi của Luật. Qua thẩm tra, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đề nghị các đại biểu Quốc hội cho ý kiến về các nội dung: Phạm vi điều chỉnh của Luật, sự cần thiết bổ sung các quy định về an ninh năng lượng, sử dụng tiết kiệm và hiệu quả nguồn tài nguyên năng lượng như than đá, dầu mỏ, khí thiên nhiên; về phát triển và sử dụng năng lượng tái tạo; sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trong nông nghiệp, dịch vụ; Chính sách ưu đãi, biện pháp thúc đẩy hoạt động sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả; Chương trình mục tiêu quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả (Điều 36).